(162) Bir Topluluğu Sevip De Onların Derecesine Erişemiyen Kimse

351— Ebu Zer'den (rivayet edilmiştir. O diyor,) dedim ki :

— Ey Allah'ın Resulü! İnsan, bir topluluğu sever de onların ameline erişmeye güç yetiremezse (durumu ne olur?) Peygamber:

«— Ya Ebu Zer, sen sevdiğinle berabersin,» buyurdu. Dedim ki:

— Ben, Allah'ı ve onun Peygamberini seviyorum. Peygamber:

«— Sen, sevdiğinle berabersin, ey Ebu Zer!» buyurdu.[693]

(89) Kötü Zan Korkusundan Hizmetçisine Eşyayı Sayıp Teslim Eden Kimse

168— (47-s) Selman'dan (Radiyallahu mh) rivayet edildiğine göre şöyle dedi:

«Ben kötü zan korkusu ile, hizmetçime (teslim ederken) kaba eti alınmış kemikleri (bile) sayarım.»[336]

(32) Sılâ-i Rahmi Terk Edenin Günahı

64— Cübeyr İbni Mut'ım'den haber verildiğine göre, Cübeyr Resûlül-lah (Saüallahü Aleyhi ve Sellem) 'in şöyle buyurduğunu işitti:

«— Sılâ-i rahmi terk eden cennete girmez.»[128]

ÖNSÖZ

İnsanı en güzel bir kıvamda yaratan ve sonra ona edebi Öğreten yüce Allah'a hamd ederiz.

Ahlâkı Kur'ân olan sevgili Peygamberine de Salât ve Selâm getiririz... Terceme ve açıklaması takdim edilen İmam Buharî'nin bu eseri, kitabın İsminden de anlaşıldığı gibi, sırf edeb ve ahlâkla ilgili hadîs-i şerifleri İçinde toplamış bulunmaktadır.

Bâb: Hayırlınız Kur'an'ı Öğrenen Ve Öğretendir

331-Amr b. Avn bize anlatarak dedi ki: Hammâd bize Ebû Hâzim'den, o Sehl b. Sa'd'dan (ra) şunu nakletti:

Bâb: Allah Resûlü'nün (Sav) Sünnetine Sarılmak

491- Abdullah b. Mesleme bize Mâlik'ten, o İshâk b. Abdullah b. Ebî Talha'dan, o Enes b. Mâlik'ten (ra) şunu nakletti:

Allah Resulü (sav) -Medine halkına dua ederek- şöyle dedi: AHahım! Onların ölçeklerine bereket ver, sâ'lerine ve müdlerine bere­ket ver![2]

Şerh

28. Hoşa Gitmeyen Bir Şey Görüldüğünde Vaaz Ve İlim Öğretmede Öfkelenmek

90- Ebû Mes'ud el-Ensarî şöyle demiştir:

Bir adam Peygamberimiz'e Ey Allah'ın Resulü! Falanca bize namaz kıldırırken namazı uzattığından neredeyse cemaatle namaza yak­laşmıyorum (arasıra terk ediyorum)"demişti. Bunun üzerine Hz. Peygamber o gün verdiği vaaz sırasındaki öfkeli halinden daha öfkeli ola­rak görmedim. şöyle buyurdu:

15. İlim Ve Hikmet Konusunda Gıpta Etmek

Hz. Ömer "Yönetici olmadan önce İslâmî bilgiye sahip olun" demişti.

Ebû Abdullah (Buhârî) de "Yönetici olduktan sonra da İslâmî bilgiye sahip olun" diye eklemiştir.

Hz. Peygamber'in ssüaiisi-nj afeyhi ve seiiem ashabı ileri yaşlarında iken ilim öğ­renmişlerdi.

73- Kays b. Ebû Hâzim şöyle demiştir: Abdullah İbn Mesud'un şöyle dedi­ğini duydum: Hz. Peygamber şöyle buyurdu:

Gıpta etmek ancak iki şeyde söz konusudur:

10. İlim Söz Ve Amelden Önce Gelir

Çünkü "Bil ki: Allah'tan başka ilah yoktur [53] âyetinde Yüce Allah ilim ile başlamıştır. Ayrıca âlimler peygamberlerin mirasçılarıdır, onlar İlmi miras olarak alırlar. Kim ilmi alırsa büyük bir pay almıştır. Kim ilim talebi için bir yola girerse Allah onun cennete doğru yolunu kolaylaştırır.

Yüce Allah:

Allah'tan kulları içinde (hakkıyla) ancak âlimler korkar [54]"(Bu örnekleri) yalnızca âlimler akıl eder.[55]

3. BOLÜM İLİM

1. İlmin Fazileti

Allah sizden inananları ve kendilerine ilim verilenleri derecelerle yükseltsin. Allah yaptıklarınızdan haberdardır.[40]

(Deki:) Rabbim, ilmimi artır.[41]

Ayetlerin Tefsiri

«Vakıf Babı»

Vakıf, lügat'te: hapis demektir. Şerîat'le ise : muayyen bir malı sahibinin milkinde hapsederek menfaatini tasadduk etmektir.[339]

951/783- «Ebu Hüreyre radıyallahü anh'den rivayet olunduğuna gö­re; Peygamber sallpllahü ileyhi ve seîlcm:

— Âdem oğlu Öldüğü vakit ondan (her) ameli kesilir, yalnız üç şey müstesna: sadaka-i câriye, yâhud kendin­den faydalanılan ilim veya kendisine duâ edecek hayırlı evlâd; buyurmuşlardır.»[340]

Bu hadîsi Müslim rivayet etmiştir.

Muhammed Bin İsmail San'ani

«Sübülü's - Selâm» Müellifi

FASIL

Kitabında başına Peygamber (s.a.v.)’in toplayıcı (geniş kapsamlı) kelimelerle gönderildiğini zikrettik geniş kapsamlı kelimeleri seviyordu, bunu başkası için zikirde de tercih ediyordu. Müslim’in sahihinde2 ibni Abbas’tan o da Cüveyriye bintil Haris’ten rivayet etti: Peygamber (s.a.v.) sabah namazını kılınca onun yanından (Cüveyriye’nin) çıktı o da kendi mescidindeydi, sonra duha namazını kıldıktan sonra döndü ve oturuyordu, bunun üzerine:

“Sen hala seni bıraktığım hal üzere misin?” buyurdu;

YİRMİ ÜÇÜNCÜ HADİS:

SALİH AMEL TOPLAYICILARI

Abu Malik elHaris bin Asım el eşari (r.a)’den şöyle dediği rivayet edildi: Rasululah (s.a.v) buyurduki: Temizlik imamın yarısıdır, Elhamdu lillah mizanı doldurur, sübhanellahi velhamdu lillah yer ve gök arasını doldururlar veyadoldurur, namaz nurdur,sadaka bürdandır delildir, sabır ışıktır, kuranlehie veya aleyhie delildir, herinsan nefsini satar ya onu azad eder, ya da helak eder” Müslim rivayet etti.

HA-MİM-DUHAN SURESİ

778 - Ebu Hüreyre (radıyallahu anh) anlatıyor: "Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki: "Kim geceleyin Duhân suresini okursa, yetmiş bin melek kendisine istiğfar ettiği halde sabaha erer."

Tirmizî Sevâbu'1-Kur'ân 8, (2890).

779 - Ebu Hüreyre (radıyallahu anh)'nin bir diğer rivayetinde şöyle denir: "Hâ-mim ed-Duhân suresini cum'a gecesinde kim okursa mağfirete mazhar olur."

Tirmizi, Sevâbu'l-Kur'ân 8, (2891).

Konu: Ölümden Sonra Devam Eden Ameller

1- Rasulullah (s.a.v.) buyuruyor ki:

“İnsanoğlu ölünce ameli kesilir (amel defteri kapanır), ancak üç şeyden kesilmez: Faydası devamlı olan hayır, kendisinden istifade edilen ve ruhu için dua eden iyi evlât.”[782]

2- Rasulullah (s.a.v.) buyuruyor ki:

Konu: Kıskançlık Ve Kindarlık

1- Rasulullah (s.a.v.) buyuruyor ki:

“Geçmiş ümmetlerin hastalıklarından olan haset (kıskançlık) ve kincilik size de geçti. Bu iki afet kökden kazır. Tabi ki sacı değil, dini kö­künden kazır. Benliğime hakim olan o yüce zat (Allah)'a yemin derim ki, mü­min olmayınca cennete giremez, birbirinizi sevmeyince de mümin olamaz­sınız. Dikkat ediniz!. Size uyguladığınız takdirde birbirinizi seveceğiniz bir şey söyleyeyim mi? O da; Aranızda selamlaşmayı yaymanızda.”[729]

Tövbenin Önemi

Ey ibadet yolunun yolcusu!.. -Allah seni muvaffak etsin- İlim Geçidi'ni aştıktan sonra tövbe geçidine vardın demektir. Hak yolunda ilerliyebilmen için bu geçitten de geçmen, bu engeli de aşman gerekir. İki sebep yüzünden Ulu Allah'ın merhamet kapısına yüz sürüp günahlarına bir daha geri dönmemek üzere tövbe etmelisin. Şimdi bu iki sebebi tek tek açıklamaya koyulalım:

Dünyanın İş Hayatımıza Tesirleri

Dünya insanoğlunun gönlünü de çalmaya uğraşır. Çoğu gönüllerin ça­lındığı da ayrı bir gerçektir. Daima dünyalık işlerinin nasıl bir yol alacağı­nı düşünen kimsenin kafası dünyayı düşünür, kalbi dünya için çarpar, duygu ve düşünceleri o yönde gelişir. Böylece de insan ibadetini sekteye vu­rur, âhiretini yıkar. Peygamberimiz (s.a.s) diyor iki:

4- Yakınları Çoğaltmak:

Dördüncü fayda: Evlenmekteki dördüncü fayda, evi süpürmek, kaplan temizlemek, yatak sermek, yemek pişirmek gibi ev işlerinden kurtulmaktır. İnsanoğlunun şehvet hissi olmasa da ev işleri ile uğ­raşması çok zordur. Çünkü bu gibi zarurî işler, zamanının çoğunu alır. İlim, amel ve benzeri işlerine mâni olurdu. İyi bir kadın bu bakımdan ev işlerinde dine yardımcıdır. Bu işlerin bozulup gayri mun­tazam bir şekilde yürümesi, insanın huzurunu kaçırır ve geçimi zor­laştırır. Bunun için Ebû Süleyman Dârânî:

Allahı Zülcelal’in Sabit Olan Sıfatları:

1- Hayat: Diri olmak, ebedî olmak, varlığına zeval erişememek.

2- Îlim: Allah her şeyi bilicidir, Onun bilmediği yoktur.

3- Sem’i: Allah işiticidir, O'nun işitmediği, duymadığı hiç bir şey olamaz.

4- Basar: Allah görücüdür. Görmediği hiçbir şey yoktur.

5- İradet: Allah dilediğini yapar.

6- Kudret: Cenabı Hakkın gücünün yetmeyeceği hiçbir şey yoktur. Her emrinde galiptir.

7- Kelam: Allah söyleyicidir. Bizim gibi harf ve seda ile söylemez.

Mezmum İlimlerin Yerilmesinin Sebebi

“Eşyayı olduğu gibi bilmek ve tanımak olduğuna ve bu da aynı zamanda Allahu Teâlâ'nın sıfatlarından bulunduğuna göre, nasıl olur da ilim mezmûm olur” dersen bilmiş ol ki, ilim bizatihi mezmûm de­ğil, belki iki sebebden biriyle insanlar hakkında mezmûmdur. Bunları açıklayalım:

İlmin Âfetleri Ve Âhiret Âlimleriyle Fena Âlimlerin Alâmetleri

İlim ve âlimlerin faziletlerini bildiren bâzı âyet ve hadîsleri yu­karıda zikr etmiştik.

Fena âlimler hakkında da, Kıyamet gününde en ağır azâb'a uğ­rayacaklarını bildiren büyük korkutmalar vardır.

Mühim dâ'vâlardan birisi de dünyâ âlimleri, yâni gayeleri yalnız dünyalık, servet, rütbe ve mevkî' elde etmek olan maddiyatçılar ile âhiret âlimlerini ayırmaktır. Peygamber Efendimizin şu mübarek söz­leri, bunları ayırmaktadır:

İLİM

1- Resulullah (s.a.v.) buyuruyor ki:

“ Beş şeyi Allah'tan başka kimse bilemez:

a ) Kıyametin ne zaman kopacağı,

b ) Yağmurun ne zaman yağacağı,

c ) Rahimlerde olan (erkek veya kız çocuğunun doğacağını)

d ) Herkes yarın ne kazanacağını,

e ) Her nefis nerede öleceğini bilemez.”[317]

2- Resulullah (s.a.v.) buyuruyor ki:

“Alim ol, veya öğrencisi ol, yahut öğrenmek için dinleyici ol, hiç olmazsa bunlardan biri­ni seven ol. Sakın beşinci ola yoksa helak olursun.”[318]

3- Resulullah (s.a.v.) buyuruyor ki:

İslâm Dininin Dayandığı Temel Esaslar

Dinin Esas Hükümleri:

Yüce İslâm dininin esasları üç bölümde incelenir. Bunlar; itikat, ilim ve ameldir.

1- İtikat; inanılması gerekli esaslardır.

2- İlim ve iman; mahiyet ve hakikî anlamını etraflıca bilme zaru­retini gideren, usûl (temel) ve furu (talî) olmak üzere iki bölümde in­celenen iman, koruyucusu ve kalesi olarak bilinen, birbirine dayalı ve bağ­lı bir kaideler ve açıklamalar zinciridir.

Allah'dan Korkmak

Bil ki havf (Allah'tan korkmak) büyük makamlardandır. Fazileti, sebeb ve neticelerine bağlıdır. Sebebi anlatılacağı gibi ilim ve marifettir. Bunun için Allahü Tealâ:

“Allah'tan ancak, âlim kulları korkar” bu­yuruyor. Resûlüllah (saltâllahü aleyhi ve sellem):

Sorulu Ve Cevaplı İman Prensipleri

Soru: Allah'ın varlık ve birliğine dair delil gös­terilebilir mi?

Dünyevî Kemâlât

Birincisi: İlimdir. Kibir, sür'atli olarak ulemâ arasında yayılır.

Resulullah (s.a.v.) buyuruyor ki:

“İlmîn âfeti, sallana sallana kibretmektir.”[41]

Suyutî'nin pek muhtelif mevzularda ve çok sayıdaki eserlerinin ekseriyeti uzun arıştırmalar mahsulü olan terkibi te'liflerden zi­yade çeşitli kaynaklardan iktiffa suretiyle derlenmiş eserlerdir'. Henüz hayatta iken bir çok İslam ülkelerinde ve ilim merkezlerin­de eserleri şöhret bulmuş bir alim hüviyetini ihraz eylemiştir.

Hicaz, Şam, Halep, Takrur, Osmanlı ülkesi, Hind ve Yemenbu[12]

Eserlerinin Sayısı